‘Hoe durven ze?’ :: De hoopvolle boodschap van een woedende socialist
dinsdag 20 december 2011
Bron:
Ze moesten tafels en stoelen bijzetten, daar in de Roma zondagavond. Een man of vierhonderd werd er verwacht voor de voorstelling van Hoe durven ze?, het nieuwe boek van Peter Mertens, maar ondanks het lelijke weer waren dat er uiteindelijk ruim vijfhonderd. “Jullie talrijke aanwezigheid is het mooiste verjaardagscadeau voor Peter Mertens”, verwees moderator Dominique Willaert (artistiek leider van Victoria Deluxe) naar de 42 kaarsjes die de PVDA-voorzitter de dag voordien had uitgeblazen.
En het was heus niet alleen de Antwerpse PVDA-afdeling die haar kopman kwam aanmoedigen. Er waren artiesten, vakbondsafgevaardigden, dokters, werkmensen… en ze waren gekomen uit heel het land: uit West-Vlaanderen, uit Zuid-Oost-Vlaanderen, uit Limburg, ja zelfs uit Luik en Brussel.
Gedeelde woede
Uitgeverij EPO had een aantal mensen uit de culturele, syndicale en academische wereld op voorhand het boek laten lezen. In de Roma mochten ze vertellen wat ze ervan vonden.
Een terugkerend thema in de commentaren was: woede. Niet dat ze boos waren op Peter Mertens. Integendeel, bij het lezen van Hoe durven ze? hadden ze dezelfde woede gevoeld die Peter Mertens voelde toen hij het schreef: de woede om wat topbankiers, speculanten en miljonairs zich allemaal mogen en kunnen veroorloven. “Ik ben heel kwaad geworden”, zei actrice An Nelissen letterlijk. Bij Dominique Willaert was het thuis zelfs bijna tot incidenten gekomen: “Mijn vrouw heeft mij moeten kalmeren. Ik was woedend.”
Om maar te zeggen dat Hoe durven ze? een expliciete inhoud heeft. Peter Mertens brengt een haarfijne analyse – wetenschappelijk onderbouwd en aangevuld met tal van voorbeelden – van wat een van de sprekers “een georganiseerde aanval op de werknemersrechten” noemde.
Jaloerse vakbondsman
Toch is Hoe durven ze? geen miserabel boek geworden, want naast de “woede” had iedereen het ook over “hoop”. “Het is geen klaagzang, maar een antwoord”, verwoordde cineaste Saddie Choua het. Filosoof-wiskundige Karim Zahidi noemde het geen vrolijk boek, “maar het verhaal van verzet zit er wel doorheen geweven en dat maakt het een hoopvol boek”, vond hij.
Karel Stessens, nationaal voorzitter van de ACOD, had het boek naar eigen zeggen “gelezen als een sneltrein”. Hij noemde het een ongelooflijk nuttig instrument voor op de werkvloer: “Met de argumenten die dit boek aanreikt, kun je als militant de discussie aangaan met de collega’s”.
Ook Ferre Wyckmans, algemeen secretaris van ACV-bediendebond LBC-NVK, zag het zitten om met het boek aan de slag te gaan. Hij gaf wel toe dat Peter Mertens hem al voor de derde keer jaloers had gemaakt. “Twee jaar geleden was er zijn boek Op mensenmaat, in september was er ManiFiesta, en nu ben ik een derde keer jaloers op Hoe durven ze?. Dit is een boek dat wij als vakbond zouden moeten schrijven.”
Zichtbaar emotioneel
Tussendoor werd ook voor de komische noot gezorgd. An Nelissen vertelde het verhaal van ‘de Swa’, een Borgerhoutse inboorling die elke dag langs gaat bij zijn bank Dexia “om te zien of ze er nog zijn”. En Nigel Williams bewees na zijn passage op ManiFiesta nog maar eens dat er weinig discussie is over wie de beste stand-upcomedian van het land is.
En dan hebben we Dimitri Verhulst nog niet vermeld, die voorlas uit het schitterende woord vooraf dat hij voor Hoe durven ze? schreef. Of de fantastische muzikanten die het geheel opluisterden met liederen van onder anderen Brel en Wannes Van de Velde…
Op het eind nam Peter Mertens zelf nog eens het woord en wist je waar zijn woede en verontwaardiging vandaan komen. De jongerenwerkloosheid, die in Spanje 43% bedraagt; de mini-jobs in Duitsland, waar je voor 1 euro per uur bovenop je uitkering verplicht bent 100 kilometer verder een job te aanvaarden… Hij werd er zichtbaar emotioneel van. “Ik beschrijf de crisis alleen maar, maar heel veel mensen voelen het.”
Het moet zijn dat veel aanwezigen gepakt waren door zijn woorden, want na afloop zagen we heel veel mensen huiswaarts keren met meerdere exemplaren van Hoe durven ze? onder de arm. Om uit te delen aan vrienden, familie, collega’s.
Misschien tot slot nog een woordje over de locatie waar de boekvoorstelling plaatsvond: de Roma. Een prachtige oude cinemazaal die jarenlang had staan te vervallen. Tot een buurtbewoner het niet meer kon aanzien en samen met andere mensen uit de buurt het gebouw onder handen nam en in zijn volle glorie herstelde. Compleet met alle grandeur van weleer. Als dat geen mooie metafoor voor het socialisme is.
Peter Mertens, Hoe durven ze? De euro, de crisis en de grote hold-up, 2011, Uitg. EPO, 20 euro. Speciale prijs in de PVDA-shop: 15 euro.
